سونوگرافی یکی از پرکاربردترین روشهای تصویربرداری در علم پزشکی است که بدون استفاده از اشعهی مضر، به کمک امواج صوتی، تصاویری از اندامهای داخلی بدن تولید میکند. این روش در بسیاری از تخصصها مانند زنان و زایمان، داخلی، اورولوژی و قلب کاربرد گسترده دارد. یکی از سوالهای رایج بیماران هنگام مشاهدهی گزارش سونوگرافی، دیدن عبارتهایی مانند R o یا RO در متن گزارش است. در این مطلب بهصورت کامل توضیح میدهیم که این عبارت به چه معناست، در چه شرایطی استفاده میشود و چه اطلاعاتی از بدن فرد را نشان میدهد.
مفهوم کلی R o در سونوگرافی
عبارت R o معمولاً در گزارشهای سونوگرافی به معنای Right Ovary یا همان تخمدان راست به کار میرود. در مقابل آن نیز معمولاً عبارت L o یا LO وجود دارد که به معنی Left Ovary یا تخمدان چپ است.
در واقع این دو عبارت برای تفکیک و مقایسهی دو تخمدان استفاده میشوند تا وضعیت هر کدام بهصورت مجزا بررسی شود. در گزارشهای سونوگرافی، پزشک رادیولوژیست اندازه، شکل، موقعیت، حجم و ویژگیهای درونی هر تخمدان را توصیف میکند و از این اختصارات برای اختصار و نظم در گزارش بهره میگیرد.
کاربرد سونوگرافی در بررسی تخمدانها
سونوگرافی یکی از ابزارهای اصلی بررسی وضعیت تخمدانها در زنان است. پزشکان با استفاده از این روش میتوانند ساختار درونی تخمدانها، وجود فولیکولهای بالغ یا نابالغ، کیستها، تودهها یا نشانههای تخمکگذاری را ارزیابی کنند. دو روش اصلی برای انجام این سونوگرافی وجود دارد:
-
سونوگرافی شکمی (Transabdominal)
در این روش، پروب دستگاه روی سطح شکم قرار میگیرد و برای مشاهدهی بهتر، مثانه باید پر باشد. این روش برای معاینهی کلی رحم و تخمدانها مناسب است. -
سونوگرافی واژینال (Transvaginal)
در این روش، پروب مخصوص داخل واژن قرار میگیرد و با دقت بالاتر، جزئیات بیشتری از رحم و تخمدانها نشان داده میشود. این نوع سونوگرافی در بررسی ناباروری یا چرخهی تخمکگذاری کاربرد بیشتری دارد.
در هر دو نوع سونوگرافی، تخمدان راست (R o) و تخمدان چپ (L o) بهصورت جداگانه بررسی میشوند و در گزارش نهایی، پزشک ویژگیهای هرکدام را ذکر میکند.
اطلاعاتی که در کنار R o ذکر میشود
در گزارش سونوگرافی، عبارت R o معمولاً با مجموعهای از اندازهگیریها و توصیفات همراه است. بهعنوان مثال:
R o: اندازه ۳۵ × ۲۵ × ۱۸ میلیمتر، حاوی فولیکولهای متعدد کوچک، بدون وجود توده یا کیست غیرطبیعی.
این جمله بهطور خلاصه میگوید که تخمدان راست دارای اندازهی طبیعی است و درون آن چند فولیکول مشاهده میشود که نشانهی عملکرد طبیعی تخمدان است. در مقابل، اگر در گزارش نوشته شود:
R o: حاوی کیست ساده به قطر ۴۵ میلیمتر.
به این معناست که در تخمدان راست، یک کیست ساده وجود دارد که معمولاً خوشخیم است و ممکن است با گذر زمان یا با تغییرات هورمونی از بین برود.
تفاوت طبیعی بین تخمدان راست و چپ
در بسیاری از موارد، اندازه و شکل دو تخمدان کاملاً مشابه نیستند. ممکن است تخمدان راست کمی بزرگتر یا فعالتر از تخمدان چپ باشد. این موضوع بهویژه در زنان در سن باروری کاملاً طبیعی است، زیرا در هر سیکل قاعدگی، معمولاً یکی از تخمدانها مسئول آزادسازی تخمک (تخمکگذاری) میشود.
به همین دلیل ممکن است در گزارش سونوگرافی ذکر شود که «فولیکول غالب در R o مشاهده شد»، به این معنا که تخمکگذاری از تخمدان راست در حال انجام است.
موارد غیرطبیعی مرتبط با R o
در برخی گزارشها، عبارت R o با یافتههای غیرطبیعی همراه است که میتواند نشاندهندهی مشکلات مختلفی باشد. از جمله:
-
کیست تخمدان راست:
شایعترین یافتهی غیرطبیعی در سونوگرافی تخمدانهاست. این کیستها معمولاً خوشخیم هستند اما بسته به اندازه و نوعشان نیاز به بررسی یا درمان دارند. -
توده یا ضایعه مشکوک:
اگر در تخمدان راست تودهای با ظاهر غیرطبیعی مشاهده شود، ممکن است پزشک برای بررسی بیشتر، سونوگرافی رنگی، MRI یا آزمایشهای خون را توصیه کند. -
چرخش تخمدان (Ovarian Torsion):
در موارد درد شدید ناگهانی در ناحیه پایین شکم، سونوگرافی ممکن است نشان دهد که جریان خون در R o کاهش یافته است. این وضعیت یک اورژانس پزشکی محسوب میشود. -
سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS):
در این حالت، در گزارش ممکن است ذکر شود که «R o حاوی فولیکولهای متعدد کوچک در حاشیه است» که یکی از نشانههای شایع سندرم تخمدان پلیکیستیک است.
چرا ممکن است R o در گزارش شما ذکر نشده باشد؟
گاهی در گزارشهای کوتاهتر یا عمومی، ممکن است پزشک فقط نتیجهی کلی از وضعیت رحم و تخمدانها را بنویسد و از علامتهای اختصاری مانند R o یا L o استفاده نکند.
در مقابل، در گزارشهای دقیقتر (بهویژه در کلینیکهای تخصصی ناباروری)، این علامتها بهصورت دقیق ذکر میشوند تا اطلاعات کاملی دربارهی هر تخمدان ارائه شود.
عدم ذکر R o در گزارش، الزاماً به معنای مشکل یا نقص نیست، بلکه سبک گزارشنویسی پزشک رادیولوژیست را نشان میدهد.
اهمیت تفسیر نتایج توسط پزشک
درک معنای عبارت R o برای بیمار میتواند مفید باشد، اما تفسیر نهایی همیشه باید توسط پزشک متخصص انجام شود.
زیرا اندازهی طبیعی تخمدانها بسته به سن، وضعیت هورمونی، چرخهی قاعدگی و حتی نوع دستگاه سونوگرافی متفاوت است. ممکن است چیزی که برای یک فرد طبیعی است، برای فرد دیگر نشانهی بیماری باشد.
بنابراین همیشه توصیه میشود که پس از دریافت گزارش سونوگرافی، آن را به پزشک خود نشان دهید تا بر اساس شرح حال و علائم، تفسیر دقیقتری ارائه کند.
نکات مهم هنگام انجام سونوگرافی تخمدانها
-
برای دقت بالاتر، در سونوگرافی شکمی باید مثانه پر باشد.
-
در سونوگرافی واژینال، مثانه باید خالی باشد.
-
بهتر است این سونوگرافی در نیمهی اول چرخه قاعدگی (روز ۵ تا ۱۰ سیکل) انجام شود تا فولیکولها بهخوبی قابل مشاهده باشند.
-
اگر سابقهی کیست یا ناباروری دارید، بهتر است سونوگرافی خود را همیشه در همان مرکز انجام دهید تا روند تغییرات قابل مقایسه باشد.
جمعبندی
عبارت R o در گزارش سونوگرافی معمولاً مخفف Right Ovary (تخمدان راست) است و برای توصیف ویژگیهای تخمدان راست در تصویر سونوگرافی به کار میرود. پزشک در این قسمت ویژگیهایی مانند اندازه، حجم، وجود فولیکول، کیست یا هر یافتهی غیرطبیعی را ذکر میکند.
در کنار آن، معمولاً عبارت L o (Left Ovary) نیز برای تخمدان چپ دیده میشود تا مقایسهی دوطرفه صورت گیرد.
درک این اختصار برای بیماران کمک میکند تا مفهوم کلی گزارش را بهتر بفهمند، اما تفسیر نهایی همیشه بر عهدهی پزشک متخصص است.
بنابراین اگر در گزارش خود با عبارت R o مواجه شدید، بدانید که منظور همان تخمدان راست شماست و اگر توضیحی در کنارش وجود دارد، آن را با پزشک خود مرور کنید تا از وضعیت سلامت خود اطمینان کامل داشته باشید.